Dorplein Uniek

Op zaterdag 4 april 2026 is het weer tijd voor het Repaircafé in Budel-Dorplein. Tussen 10.00 en 12.00 uur staan de enthousiaste vrijwilligers klaar in Gemeenschapscentrum De Schakel om kapotte spullen een tweede leven te geven.

Heeft u een defect elektrisch apparaat, een kledingstuk dat gerepareerd moet worden of een ander voorwerp dat wat aandacht nodig heeft? Neem het gerust mee! Samen met het repairteam wordt gekeken of het probleem ter plekke opgelost kan worden. Zo bespaart u kosten én draagt u bij aan een duurzamere samenleving.

De reparaties worden gratis uitgevoerd. Een vrijwillige bijdrage voor de huiskamer wordt uiteraard gewaardeerd.

Naast het repareren is het Repaircafé ook een plek voor ontmoeting en gezelligheid. Onder het genot van een kop koffie of thee kunt u een praatje maken met dorpsgenoten en de vrijwilligers.

Kom langs, laat uw spullen repareren en ontdek hoe leuk en waardevol samen herstellen kan zijn!

Elan blijft de grootste partij met vijf zetels in de gemeenteraad van Cranendonck. Gevolgd door CDA, Cranendonck Actief!, VVD, Pro6 en Cranendoncks Belang ’24.
Dat heeft het centraal stembureau van de gemeente Cranendonck vastgesteld.

Van de 16900 kiesgerechtigden gingen er 8698 mensen naar de stembus. Dat is ongeveer 3 procent lager dan de vorige keer.
Twee mensen zijn met voorkeursstemmen gekozen. Martien Beliën van ELAN en Ilse Govers van Cranendonck Actief!.

De 19 raadszetels voor de gemeenteraad 2026-2030 zijn als volgt verdeeld:

ELAN (5 zetels)

• Geert Rijkers
• Marloes Langers-Jansen
• Frans Strik
• Martien Beliën
• Irma Thijssen

CDA (4 zetels)

• Wouter Boelens
• Sascha van Lent-Peperkamp
• Eric Peeters
• Merel van Brussel-Lok

Cranendonck Actief! (4 zetels)

• Koen van Laarhoven
• Els van der Heijden-Boelens
• Ilse Govers
• David Morgan

VVD (3 zetels)

• Willem Swinkels
• Jordy Drieman
• Huub Borg

Pro6 (2 zetels)

• Anja van de Burgt-Briels
• Yuri van Buul

Cranendoncks Belang ’24 (1 zetel)

• Dirk van Asten

Bron: Gemeente Cranendonck

In drie lessen en evenzoveel excursies maken twintig cursisten kennis met de wereld van insecten. De cursus wordt gezamenlijk georganiseerd door IVN Cranendonck/Weert.
Deelnemers leren de belangrijkste insectengroepen herkennen én krijgen inzicht in hun leefwijze.

Volgens de cursusleiders Wiel Zentjens / Annemiek van Dijk is de cursus laagdrempelig, leerzaam en geschikt voor jong en oud. Tijdens de lessen krijgen deelnemers praktische tips en bereiden zij zich voor op de excursies. Onder hun leiding trekken zij vervolgens de natuur in om insecten in hun eigen omgeving te ontdekken.

Op dinsdag 17 maart vond de eerste theoriebijeenkomst plaats. Enkele dagen later, op zaterdag 21 maart, gingen de cursisten al het veld in. Onder ideale weersomstandigheden bezochten zij de insectenmuur bij het educatief plein en de Looserplas in Budel-Dorplein.

Tijdens deze excursie konden deelnemers de insecten uit de theorieles in het echt spotten. Zo werden onder andere de aardhommel, dambordvlieg, koepelnestmier, metselbij, mierenleeuw en vleesvlieg waargenomen. Deze en nog veel meer soorten blijken gewoon in Budel-Dorplein te leven.

De cursus is verspreid over de maanden maart, juni en augustus. Hierdoor komen verschillende insectensoorten in hun habitat aan bod. De cursisten leren niet alleen herkennen, maar ook hoe insecten leven, zich voeden en voortplanten. Daarnaast is er aandacht voor hun natuurlijke vijanden en de relatie met hun leefomgeving.

“Het is echt bijzonder hoeveel soorten solitaire bijen er in Budel-Dorplein zijn,” aldus een van de cursusleiders. “Voor cursussen bij andere IVN-afdelingen moeten we vaak lang zoeken naar plekken met solitaire bijen. De rijkdom die hier te vinden is, is echt uitzonderlijk.”

In Nederland komen ongeveer 350 bijensoorten voor, waarvan het merendeel in de grond nestelt. Tijdens de excursie in Budel-Dorplein werden begin maart al 21 soorten waargenomen. De cursusleiders waren verrast door deze grote diversiteit en kozen daarom bewust voor deze locatie.

Wie zoveel soorten bijen tegenkomt, wil ze natuurlijk ook kunnen onderscheiden. Precies dat is wat deze cursus biedt.

Foto’s: Liesbeth de Jonge

Voor nog meer foto’s zie onderstaande links naar waarnemingen (door Wiel Sentjens en Annemiek van Dijk) van insecten in Budel-Dorplein.

Waarneming foto’s Annemiek van Dijk

Waarneming foto’s Wiel Zentjens

Wie de afgelopen maanden ’s avonds door Budel-Dorplein reed, over de Hoofdstraat of de Stationsweg, zal ze ongetwijfeld hebben gezien: de nieuwe ornamenten die sfeervol boven de straat hangen.

Hoewel door een afwijkende tijdschakeling niet alle lantaarnpalen tegelijk brandden — sommige bleven donker of sprongen op andere tijden aan — doet dat weinig af aan het geheel. Het straatbeeld is er zichtbaar op vooruitgegaan.

Een langgekoesterde wens van Budel-Dorplein (zie ook het artikel: “Typisch Dorpleinse ornamenten sieren voortaan de straten”) is hiermee werkelijkheid geworden.

Om de ornamenten, die tussen november en februari het dorpsbeeld bepalen, goed vast te leggen, is er nu ook een filmpje gemaakt. Dorpskracht interviewde Jos, Wim en Riek en bracht het geheel mooi in beeld in onderstaande video.

Voor de medewerkers van de zinkfabriek was er niet alleen aandacht voor het werk, maar ook voor hun comfort – en dat was voor die tijd bijzonder. Water en elektriciteit kwamen rechtstreeks vanuit de fabriek. Er was stromend water en elektriciteit om een paar lampen te laten branden. Destijds ging het om gelijkstroom; tegenwoordig gebruiken we wisselstroom.

Toen in 1893 en 1894 de zogenoemde Carré-Mulhousien woningen werden gebouwd, werd ook gedacht aan het levensonderhoud van de bewoners. Iedere woning kreeg een grote tuin van maar liefst 50 bij 25 meter. Hier konden gezinnen zelf voedsel verbouwen en dieren houden, zoals kippen, konijnen en varkens. In beperkte mate werd zelfs materiaal beschikbaar gesteld voor het bouwen van bijvoorbeeld een kippenhok.

Achter de cantine – het huidige Hotel St. Joseph – verrees in 1917 de eerste boerderij. In de volksmond stond deze bekend als “de stal”. De boerderij diende voor de zelfvoorziening van de vrijgezellen en de zusters die in de cantine woonden. Aan de voorzijde bevonden zich de varkensstallen.

Na de oorlog veranderde de functie van het gebouw. In 1948 werd de voorzijde verbouwd tot vier woningen. Het achterste deel, waar de gierkelders nog altijd aanwezig zijn, deed nog lange tijd dienst als onderkomen voor diverse verenigingen. Tegenwoordig wordt het door een particulier gebruikt als opslagruimte.

Al in 1896 werden bij de cantine boomgaarden aangelegd, evenals een ommuurde tuin voor de zusters. Er kwamen een publieke tuin, een fruittuin en een directietuin. De beheerder en tuinman woonden bij de boerderij.

Een jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, in 1918, startte de bouw van een tweede boerderij: het huidige “Boszicht”. Ook deze werd door de fabriek gerealiseerd voor het levensonderhoud van het personeel, en in het bijzonder voor de bewoners van de cantine. De naam verwijst naar het uitzicht op het zogenoemde “berenveld” (bessenveld), waar rode en zwarte bessen, frambozen en kersen werden geteeld. De opbrengst vond onder meer zijn weg naar de Hero-fabrieken. Daarnaast werden er aardappelkelders gebouwd. Helaas zijn hierover geen gegevens meer bewaard gebleven. Ook deze tweede boerderij werd in 1948 verbouwd, ditmaal tot acht woningen.

Rondleiding door historisch Budel-Dorplein

Veel van deze bijzondere verhalen worden verteld door de cicerones: deskundige gidsen die rondleidingen verzorgen in Budel-Dorplein. Wilt u dit historische dorp zelf ontdekken?

Op zondag 29 maart 2026 om 14.00 uur vertrekken de gidsen vanaf gemeenschapscentrum De Schakel aan de Sint Barbaraweg 1 in Budel-Dorplein. De rondleiding duurt ongeveer twee tot tweeënhalf uur. Deelname kost € 2,- per persoon; kinderen tot 12 jaar mogen gratis mee. Aanmelden vooraf is niet nodig. De route is goed begaanbaar en geschikt voor rolstoel- en rollatorgebruikers.

Wilt u met familie, buurt of vereniging een aparte rondleiding? Maak dan een afspraak met coördinator Wim Cremers via telefoon +31 6 2296 1675 of e-mail ciceronesdorplein@gmail.com.

Foto: © Jack Roosen

ELAN is bij de gemeenteraadsverkiezingen in Cranendonck opnieuw als grootste partij uit de bus gekomen. Dat blijkt uit de voorlopige uitslag van de gemeente.

De nieuwe partij Cranendoncks Belang ’24 (CB’24) maakt haar intrede in de gemeenteraad met één zetel. Ook Cranendonck Actief en de VVD boeken winst: beide partijen krijgen er één zetel bij ten opzichte van vier jaar geleden.

De voorlopige zetelverdeling ziet er als volgt uit:
ELAN: 5 zetels (-2)
CDA: 4 zetels (-1)
Cranendonck Actief: 4 zetels (+1)
VVD: 3 zetels (+1)
Pro6: 2 zetels (0)
Cranendoncks Belang ’24: 1 zetel (+1)

Bron: Gemeente Cranendonck

In 1892 vond een ingrijpende verandering plaats in het gebied dat we nu kennen als Budel-Dorplein. De zinkfabriek was er al, maar er kon nog niemand wonen. Op papier was al uitgetekend hoe het dorp er qua indeling en bebouwing uit zou komen te zien.

In totaal waren er elf straten gepland met woningen die in Waalse stijl gebouwd zouden worden. In Luik en Frankrijk stonden al vergelijkbare huizen: de zogeheten Carré Mulhousien-woningen. Dit waren split-level woningen: vier onder één kap, met de achterzijden tegen elkaar gebouwd.

Van de elf geplande straten werden er uiteindelijk slechts drie daadwerkelijk bebouwd. Deze kregen na verloop van tijd de namen van twee grote geldschieters: de heren Liedekerke en Sepulchre. De derde straat werd vernoemd naar de patroonheilige van de timmerlieden en arbeiders in het algemeen: Sint-Joseph.

Elk gezin kreeg een eigen huis met een grote tuin, voorzien van stromend water en elektriciteit. Deze woningen waren bestemd voor de mensen die in de fabriek werkten.

Tegenover de fabriek werden woningen gebouwd voor het hogere personeel. Deze huizen hadden een iets andere bouw, maar waren eveneens in Waalse stijl opgetrokken. Verschillende van deze woningen hebben tegenwoordig de status van rijks- of gemeentelijk monument.

Voor vrijgezellen was er aanvankelijk geen onderdak. Daarom werd in 1896 Hotel St. Joseph gebouwd. Dit indrukwekkende gebouw, met carré-renaissance- en neogotische kenmerken, had een omvang van 72 bij 82 meter en was grotendeels onderkelderd.

Alle voorzieningen werden hier ondergebracht, zoals een groot gezellenhuis met café en restaurant. Het beheer van dit gebouw werd toevertrouwd aan de zusters van de H. Carolus Borromeus uit Nancy. In het complex bevonden zich onder andere een pension, wasserij, bakkerij, ziekenzaal, pensionaat, school en ontspanningszaal. Deze laatste stond in de wijde omgeving bekend om haar uitstekende akoestiek.

Rondleiding door historisch Dorplein

Veel van deze bijzondere verhalen worden verteld door de cicerones: deskundige gidsen die rondleidingen verzorgen in Budel-Dorplein. Wil je dit historische dorp zelf ontdekken?

Kom dan zondag 22 februari 2026 om 14.00 uur naar gemeenschapscentrum De Schakel, Sint Barbaraweg 1 in Budel-Dorplein. Enthousiaste cicerones staan klaar om je rond te leiden.

• Kosten: € 2,- per persoon
  • Kinderen tot 12 jaar: gratis
  • Aanmelden vooraf: niet nodig
  • Duur: circa 2 tot 2,5 uur
  • Route: goed begaanbaar, rolstoel- en rollatorvriendelijk

Wil je met familie, buurt of vereniging een aparte rondleiding? Maak dan een afspraak met coördinator Wim Cremers via telefoon +31 6 2296 1675 of e-mail ciceronesdorplein@gmail.com.

Carré Mulhousien-woningen.

Foto: © Jack Roosen