Dorplein Uniek

In 1892 vond een ingrijpende verandering plaats in het gebied dat we nu kennen als Budel-Dorplein. De zinkfabriek was er al, maar er kon nog niemand wonen. Op papier was al uitgetekend hoe het dorp er qua indeling en bebouwing uit zou komen te zien.

In totaal waren er elf straten gepland met woningen die in Waalse stijl gebouwd zouden worden. In Luik en Frankrijk stonden al vergelijkbare huizen: de zogeheten Carré Mulhousien-woningen. Dit waren split-level woningen: vier onder één kap, met de achterzijden tegen elkaar gebouwd.

Van de elf geplande straten werden er uiteindelijk slechts drie daadwerkelijk bebouwd. Deze kregen na verloop van tijd de namen van twee grote geldschieters: de heren Liedekerke en Sepulchre. De derde straat werd vernoemd naar de patroonheilige van de timmerlieden en arbeiders in het algemeen: Sint-Joseph.

Elk gezin kreeg een eigen huis met een grote tuin, voorzien van stromend water en elektriciteit. Deze woningen waren bestemd voor de mensen die in de fabriek werkten.

Tegenover de fabriek werden woningen gebouwd voor het hogere personeel. Deze huizen hadden een iets andere bouw, maar waren eveneens in Waalse stijl opgetrokken. Verschillende van deze woningen hebben tegenwoordig de status van rijks- of gemeentelijk monument.

Voor vrijgezellen was er aanvankelijk geen onderdak. Daarom werd in 1896 Hotel St. Joseph gebouwd. Dit indrukwekkende gebouw, met carré-renaissance- en neogotische kenmerken, had een omvang van 72 bij 82 meter en was grotendeels onderkelderd.

Alle voorzieningen werden hier ondergebracht, zoals een groot gezellenhuis met café en restaurant. Het beheer van dit gebouw werd toevertrouwd aan de zusters van de H. Carolus Borromeus uit Nancy. In het complex bevonden zich onder andere een pension, wasserij, bakkerij, ziekenzaal, pensionaat, school en ontspanningszaal. Deze laatste stond in de wijde omgeving bekend om haar uitstekende akoestiek.

Rondleiding door historisch Dorplein

Veel van deze bijzondere verhalen worden verteld door de cicerones: deskundige gidsen die rondleidingen verzorgen in Budel-Dorplein. Wil je dit historische dorp zelf ontdekken?

Kom dan zondag 22 februari 2026 om 14.00 uur naar gemeenschapscentrum De Schakel, Sint Barbaraweg 1 in Budel-Dorplein. Enthousiaste cicerones staan klaar om je rond te leiden.

• Kosten: € 2,- per persoon
  • Kinderen tot 12 jaar: gratis
  • Aanmelden vooraf: niet nodig
  • Duur: circa 2 tot 2,5 uur
  • Route: goed begaanbaar, rolstoel- en rollatorvriendelijk

Wil je met familie, buurt of vereniging een aparte rondleiding? Maak dan een afspraak met coördinator Wim Cremers via telefoon +31 6 2296 1675 of e-mail ciceronesdorplein@gmail.com.

 

Foto: © Jack Roosen

 

Kwaliteit en enthousiasme; dat is wat de optochtdeelnemers lieten zien in de 37 nummers tellende optocht die door Budel-Dorplein trok op zondag 15 februari 2026.

De optocht begon een half uur eerder dan voorgaande jaren. Dat maakte dat ook de laatste deelnemers konden starten onder een stralend zonnetje.

De Heiknuuters kunnen terugkijken op geslaagde optocht die bestond uit opvallend veel individuelen.

Uitslagen:

Individuelen
1. Kniens! – Twèddehans klok – 555 punten
2. C.V. De Gêl Bere – Mooi Weer Spelen – 534 punten
3. An & San – Pieken op je hoogtepunt – 519 punten
Kleine groepen
1. C.V. De Doerakkers – Griekse Mythe – 620 punten
2. C.V. De Pretmakers – In Vogelvlucht 581 punten
3. C.V. `t Valt nè mej – Perron Geluk – 578 punten
Grote Groepen
1. C.V. De Lamballen – Disney te filmen – 648 punten
2. C.V. De Dwarsliggers – Na-apen – 621 punten
3. C.V. De Flappies – Mej Carnaval hoalen willie alles van Stal – 538 punten
Wagens
1. C.V. De Feestbeesten – De Feestbeesten zijn los! – 602 punten
2. C.V. De Jeugdbuk – Het is maar net hoe de wind waait – 600 punten
3. C.V. De Beunhazen – Willie lassen `n pauze in – 583 punten
Aanmoedigingsprijs: C.V. de Beunhazen
Publieksprijs: C.V. De Lamballen 

   

   

Wij ontvingen het bericht dat voormalig wijkagent van Budel-Dorplein en Budel-Schoot – en eerder ook van Budel – op 25 januari 2026, op 71-jarige leeftijd, is overleden. Met de in Valkenswaard geboren politieman hadden wij vlak voor zijn pensioen in 2020 nog een interview, waarin hij vol trots vertelde over zijn loopbaan.

 Zijn woorden zijn veelzeggend:
“Op straat, tussen de mensen, daar haal je de voldoening vandaan.”

 Als jong manneke doorliep Jos, na de lagere school, de LTS en de Philips Bedrijfsschool, waar hij werd opgeleid tot elektricien. Het was echter niet zozeer de Amsterdamse afkomst van zijn moeder die hem naar de politieschool in Amsterdam bracht, maar vooral zijn wens “om dat uniform aan te trekken” én het feit dat hij daarmee de toen nog geldende dienstplicht kon omzeilen. In dienst gaan zag hij namelijk niet zitten. Wie de politieopleiding volgde, hoefde destijds niet in militaire dienst.

Na een pittige interne opleiding trad Jos in 1973 in dienst bij de Amsterdamse Politie. Wat hem daarvan vooral is bijgebleven, waren de Nieuwmarktrellen: hevige protesten tegen de aanleg van de metro. Als jonge ME’er werd hij daar, naar eigen zeggen, “voor de leeuwen gegooid”. Met shovels werden demonstranten uit panden gehaald en als traangasschutter moest hij groepen oproerkraaiers uiteen drijven.
“Dat was oorlog,” aldus Lowis.

 Het wonen in Amsterdam was duur. Voor een huurprijs van zo’n fl. 1.200,- per maand deelde hij een woning met drie anderen. Na enkele jaren kon Jos aan de slag bij de gemeentepolitie in Venray. Omdat je toen verplicht was te wonen waar je werkte, vestigde hij zich daar in een nieuwbouwwijk. Toen deze regel in 1989 werd opgeheven, verhuisde hij naar Valkenswaard en pendelde hij dagelijks tussen Valkenswaard en Venray.

Vanaf 1990 werkte Jos bij het Korps Rijkspolitie (Budel, Maarheeze en Heeze-Leende), gevestigd aan de Schoolstraat in Leende. Bij de grote politie­reorganisatie in 1993, waarbij Rijkspolitie en Gemeentepolitie werden samengevoegd, kwam hij terecht bij Politie Cranendonck / Heeze-Leende. Daar werkte hij onder meer bij de recherche, was hij wijkagent in Budel en later ook in Budel-Dorplein en Budel-Schoot.

 In zijn beginperiode in Cranendonck moest hij wennen aan de lokale cultuur en taal. In Budel hoorde hij collega’s vaak “Willie” zeggen. Hij vroeg aan zijn Budelse collega’s wie dan die “Willie” was.

Het bleek dat het simpelweg het Budelse woord voor “wij” was.

 Het motto van Jos Lowis was duidelijk: iets betekenen voor een ander. Op straat zijn, tussen de mensen, want “daar haal je de voldoening vandaan”, zo verklaarde hij tijdens het interview.
Jos was niet van het verbaal vertoon of het ‘politieagentje spelen’. Bij conflicten, zoals burenruzies, bracht hij mensen het liefst samen aan tafel voor een gesprek.

 In Budel-Dorplein wordt Jos herinnerd als een politieman die je écht op straat zag. Niet alleen bij meldingen, maar gewoon tussen de mensen. Hoewel hij al zo’n vijf jaar niet meer actief was in het dorp, ging het nieuws van zijn overlijden als een lopend vuurtje rond. Ook op sociale media spreken veel mensen hun dankbaarheid uit voor wat hij persoonlijk voor hen heeft betekend.

Aan het einde van het interview vroegen wij hem of hij nog iets wilde meegeven. Zijn antwoord was eenvoudig en ontroerend:
“Ik hoop dat Jayson – mijn kleinzoon – later trots kan zeggen dat zijn opa politieman was.”

Dat Budel-Dorplein trots is dat Jos Lowis hier wijkagent is geweest, moge duidelijk zijn.

Wij wensen Margriet, zijn kinderen en kleinkinderen veel sterkte toe.

 

Buurtplatform Dorpleinuniek

 Archieffoto: Jack Roosen

 

Zaterdag 7 februari is de brandweer rond 20.00 uur uitgerukt voor een schoorsteenbrand bij een woning aan de Peeldijk in Budel-Dorplein.

Aanvankelijk moest even worden gezocht waar de melding precies vandaan kwam, omdat er aan de buitenzijde weinig zichtbaar was. Naast de brandweer van Budel werd ook een hoogwerker uit Valkenswaard ingezet. De politie sloot de weg tijdelijk af voor het verkeer.

De schoorsteen rookte, maar er was geen open vuur zichtbaar. De brandweer heeft metingen verricht en het rookkanaal via de schoorsteen gereinigd.

Van een onveilige situatie is geen sprake geweest.

Foto’s: © Jack Roosen

In 1892 komt er een ingrijpende verandering in het gebied dat we nu kennen als Budel-Dorplein. Wie een zinkfabriek wil bouwen, moet immers op zoek naar een geschikte locatie. Lucien en Emile Dor, twee Franstalige ingenieurs, stonden voor precies die uitdaging.

Hun vader bezat al een zinkfabriek in de omgeving van Luik, vlak bij de zinkmijnen. Het productieproces daar was echter verouderd en in hun ogen niet langer rendabel. De broers Dor wilden het anders aanpakken en inzetten op een vernieuwd en efficiënter productieproces. Daarvoor was een nieuwe locatie nodig, met goede aan- en afvoermogelijkheden.

Hun zoektocht bracht hen van Maastricht naar Weert. Ze zagen al snel de voordelen: de Zuid-Willemsvaart bood uitstekende mogelijkheden voor transport over water en ook per spoor was de locatie goed bereikbaar via de IJzeren Rijn.

De gemeente Weert stond in eerste instantie niet onwelwillend tegenover de plannen, maar er klonken ook bezwaren. Sommige inwoners vreesden voor vervuiling door de industrie. Ook de geestelijkheid liet van zich horen; men maakte zich zorgen over de komst van grote aantallen vrijgezelle arbeiders.

Uiteindelijk viel het oog op een gebied ten westen van Weert, bestaande uit woeste en drassige gronden. Juist deze afgelegen ligging bleek een groot voordeel. Het gebied bood volop ruimte voor het zogenoemde ‘uitwaaigebied’, noodzakelijk om de rook die vrijkwam bij de zinkproductie veilig te laten verdwijnen. Omdat de wind meestal uit oostelijke of noordelijke richting kwam, ondervond vrijwel niemand overlast.

In 1892 kochten Lucien en Emile Dor, samen met hun geldschieters, maar liefst 628 hectare van deze woeste grond voor 50.000 Belgische francs. Na de ontginning kon de bouw van de zinkfabriek beginnen: de Société Anonyme des Zincs de la Campine, beter bekend als de Kempensche Zink Maatschappij. Hiermee werd de basis gelegd voor het ontstaan van Budel-Dorplein.

Rondleiding door historisch Dorplein

Veel van deze bijzondere verhalen worden verteld door de cicerones: deskundige gidsen die rondleidingen verzorgen in Budel-Dorplein. Wil je dit historische dorp zelf ontdekken?

Kom dan zondag 25 januari 2026 om 14.00 uur naar gemeenschapscentrum De Schakel, Sint Barbaraweg 1 in Budel-Dorplein. Enthousiaste cicerones staan klaar om je rond te leiden.

• Kosten: €2,- per persoon
• Kinderen tot 12 jaar: gratis
• Aanmelden vooraf: niet nodig
• Duur: circa 2 tot 2,5 uur
• Route: goed begaanbaar, rolstoel- en rollatorvriendelijk

Wil je met familie, buurt of vereniging een aparte rondleiding? Maak dan een afspraak met coördinator Wim Cremers via telefoon +31 6 2296 1675 (06 2296 1675) of e-mail ciceronesdorplein@gmail.com.

“Uiteindelijk viel het oog op een gebied ten westen van Weert, bestaande uit woeste en drassige gronden”

Foto: © Jack Roosen

B&B Huize Boszicht uit Budel-Dorplein doet mee aan het populaire televisieprogramma Bed & Breakfast van Omroep MAX. In dit programma logeren drie stellen ieder één nacht bij elkaar en beoordelen zij elkaars bed & breakfast op verschillende onderdelen, zoals gastvrijheid, sfeer en comfort.

Tijdens hun verblijf nemen de deelnemers elkaars accommodatie grondig onder de loep. Aan het einde van de aflevering blijkt welke bed & breakfast het beste wordt beoordeeld.

De aflevering met Marc en Monique van B&B Huize Boszicht wordt uitgezonden op dinsdag 20 januari 2026 om 20.35 uur op NPO 1 en duurt ongeveer 50 minuten. Of Marc en Monique als winnaar uit de bus komen, blijft nog even spannend.

Foto © Huize Boszicht

Het nieuwe jaar wordt in Budel-Dorplein feestelijk ingeluid met de jaarlijkse nieuwjaarsborrel van Dorplein-Uniek en Gemeenschapscentrum De Schakel.

Op zondag 11 januari 2026 zijn inwoners, vrijwilligers en andere betrokkenen van harte welkom in De Schakel voor een gezellige en informele bijeenkomst.
De nieuwjaarsborrel vindt plaats van 14.00 tot 17.00 uur. Vanaf 14.00 uur is de ontvangst, waarna om 14.45 uur het officiële welkomstwoord volgt en er gezamenlijk wordt geproost op een goed en verbindend 2026. Om 17.00 uur wordt de bijeenkomst afgesloten en sluiten we samen De Schakel.

De receptie wordt ook dit jaar weer georganiseerd door Buurtplatform Dorplein-Uniek en Gemeenschapscentrum De Schakel. Iedereen die Budel-Dorplein een warm hart toedraagt – inwoners, vrijwilligers en betrokkenen – is van harte uitgenodigd om samen het nieuwe jaar te vieren.