Voordat de eerste steen van de zinkfabriek in Budel-Dorplein kon worden gelegd, moest de woeste heide eerst worden bedwongen. Sloot voor sloot werd het drassige terrein drooggelegd en kilometer voor kilometer verscheen een smalspoor dat mensen, bouwmaterialen en later ook zinkerts naar de fabriek bracht. Zonder deze ingrijpende voorbereidingen was de geboorte van Budel-Dorplein onmogelijk geweest.
Voordat in 1892 de zinkfabriek in Budel-Dorplein gebouwd kon worden, moest eerst veel voorbereidend werk worden verricht. Tegenwoordig zouden we dat het bouwrijp maken van een terrein noemen.
De uitgestrekte heide moest worden ontgonnen en het drassige landschap geschikt gemaakt voor de aan- en afvoer van materialen en mensen. Pas daarna kon de bouw van de fabriek beginnen.
Als eerste werden sloten gegraven om het terrein te ontwateren. Op de plaatsen waar wegen de sloten kruisten, werden duikers aangelegd. Dat waren feitelijk de eerste bouwwerken van het nieuwe fabrieksdorp.
Een smalspoor naar de fabriek
Tussen station Budel, aan de spoorlijn Weert–Neerpelt (de IJzeren Rijn), en het fabrieksterrein werd een smalspoor aangelegd. Deze spoorverbinding diende aanvankelijk voor het vervoer van bouwmaterialen. Later werden ook de zinkertsen en zelfs personen over dit spoor vervoerd.
Het spoor had een spoorwijdte van slechts 600 millimeter, terwijl een normaalspoor 1.435 millimeter breed is.
La Route
Door de Franstalige invloed van de familie Dor was Frans in de beginjaren de voertaal binnen de fabriek. Het ongeveer drie kilometer lange spoortraject kreeg daarom de naam La Route.
De spoorlijn liep vanaf de zinkfabriek over het tracé waar nu het fietspad langs de Hoofdstraat ligt, via ‘t Routje en achter de Sint Servaasstraat naar station Budel. Begin jaren vijftig verloor de spoorlijn zijn functie en werd het opgebroken.
Toen begin jaren zeventig woningen werden gebouwd aan ‘t Routje, kreeg de straat haar toepasselijke – en verbasterde – naam. De huidige weg ligt precies op een deel van het voormalige spoortracé.
Langs de Hoofdstraat staat tegenwoordig een vereenvoudigde replica van de stoomlocomotief Dorplein, gebouwd naar een locomotief van fabrikant Couillet. De locomotief staat opgesteld op een stukje origineel 600 mm-smalspoor en herinnert aan het spoor dat jarenlang tussen station Budel en de zinkfabriek reed.
Rondleiding door historisch Dorplein
Wilt u deze en vele andere bijzondere verhalen zelf beleven? Wandel dan mee met de cicerones, de enthousiaste gidsen die de geschiedenis van Budel-Dorplein tot leven brengen.
Op zondag 26 juli 2026 om 14.00 uur vertrekt de rondleiding, weliswaar niet per trein, vanaf gemeenschapscentrum De Schakel, Sint Barbaraweg 1 in Budel-Dorplein.
Praktische informatie
- Kosten: € 2,00 per persoon
- Kinderen tot 12 jaar: gratis
- Aanmelden: niet nodig
- Duur: circa 2 tot 2,5 uur
- Route: goed begaanbaar en geschikt voor rolstoelen en rollators
Wilt u met familie, buurt of vereniging een eigen rondleiding? Neem dan contact op met coördinator Wim Cremers via (+31) 06 2296 1675 of ciceronesdorplein@gmail.com.
Voormalig stukje tracé smalspoorlijn achter Sint Servaasstraat Budel-Dorplein
Foto: Jack Roosen
Written by admin
Leave a comment