Niet alleen arbeid en levensonderhoud kregen aandacht in het groeiende Dorplein. Ook onderwijs speelde al vanaf het begin een belangrijke rol binnen de gemeenschap.
De eerste school in een woonhuis
Voor de kinderen van de gezinnen die zich in Budel-Dorplein vestigden, had de directie van de zinkfabriek al plannen voor een (bijzondere) lagere school in de Cantine. Omdat dit gebouw nog niet gereed was, werd er een tijdelijke oplossing gezocht.
In 1896 werd een pas opgeleverd huis op de hoek van de Gebroeders Looijmanslaan en de Theo Stevenslaan ingericht als school. Het kreeg twee klaslokalen en markeerde het begin van het onderwijs in Dorplein. F. Kersten uit Sevenum werd aangesteld als eerste hoofdonderwijzer.
De bewaarschool en de zusters
Later werd in de Cantine ruimte vrijgemaakt voor een bewaarschool voor kinderen van 3 tot en met 7 jaar. De lessen werden verzorgd door zusters, die zich met grote toewijding inzetten voor de jongste generatie.
Tot 1932 namen de zusters van de Heilige Carolus Borromeus uit Nancy (Frankrijk) dit onderwijs voor hun rekening. Daarna werd hun werk voortgezet door de zusters van de Heilige Vincentius a Paulo uit België, die het onderwijs verder uitbreidden.
Meer dan alleen basisonderwijs
De zusters beperkten zich niet tot het geven van basisonderwijs. In de loop der tijd werden ook naailessen georganiseerd, waarbij meisjes werden opgeleid tot coupeuse. Deze lessen waren populair, omdat het zelf kunnen maken van kleding in die tijd een waardevolle vaardigheid was.
Voor zowel de bewaarschool als de naaischool werd in de Cantine zelfs een aparte ingang gerealiseerd. Dit onderstreept het groeiende belang van onderwijs binnen de gemeenschap.
De bedrijfsschool: leren en werken
Met de groei van de fabriek ontstond ook behoefte aan technische scholing. Jongeren die een opleiding hadden gevolgd aan een ambachtsschool (LTS), vaak in Weert, konden in Dorplein terecht voor een interne vervolgopleiding: de bedrijfsschool.
Deze opleiding duurde drie jaar en combineerde theorie en praktijk. De praktijklessen vonden plaats binnen de fabriek zelf, onder begeleiding van speciaal aangestelde instructeurs. Voor de theorie gingen leerlingen meestal één dag per week naar een regionale school, vaak opnieuw een LTS.
De bedrijfsschool genoot een uitstekende reputatie in de regio. Opvallend is dat veel oud-leerlingen later doorgroeiden naar leidinggevende functies binnen de fabriek of zelf als docent terugkeerden.
Opleiding stond hoog in aanzien
Ook binnen de directie speelde opleiding een belangrijke rol. Namen als Emiel, Lucien en Maurice Dor, evenals Sepulchre en Liedekerke, waren verbonden aan een hoog opleidingsniveau, vaak zelfs op universitair niveau.
Emiel Dor behaalde cum laude zijn ingenieurstitel in Leuven in de richting Kunst en Nijverheid. Hij ontwierp niet alleen het plan voor Dorplein, maar ook zijn eigen directeurswoning. Zelfs tijdens ziekte bleef hij betrokken bij de ontwikkeling van het dorp en de fabriek. In 1911 werd hij directeur van de Belgische zinkfabriek in Rotem.
Maurice Dor, een neef van Emiel en Lucienne, was in de beginjaren onderdirecteur van de fabriek. Hij woonde aan de Hoofdstraat 78, een woning uit 1902. Door zijn zwijgzame karakter kreeg hij de bijnaam “Willem de Zwijger”. Vanwege zijn lengte en kenmerkende slipjas stond hij ook bekend als “slippenhannes”.
Rondleiding door historisch Dorplein
Veel van deze verhalen komen tot leven tijdens een rondleiding door Budel-Dorplein. Deskundige gidsen – de zogeheten cicerones – nemen bezoekers mee door het dorp en delen hun kennis en anekdotes.
Wanneer: zondag 26 april 2026 om 14.00 uur
Startpunt: Gemeenschapscentrum De Schakel, Sint Barbaraweg 1, Budel-Dorplein
- Kosten: € 2,- per persoon
- Kinderen tot 12 jaar: gratis
- Aanmelden: niet nodig
- Duur: circa 2 tot 2,5 uur
- Route: goed begaanbaar, ook geschikt voor rolstoel en rollator
Wil je met familie, buurt of vereniging een aparte rondleiding? Neem dan contact op met coördinator Wim Cremers via telefoon +31 6 2296 1675 of e-mail ciceronesdorplein@gmail.com.
Dit woonhuis was feitelijk de eerste school van Budel-Dorplein Foto: © Jack Roosen
Written by admin
Leave a comment