Voor de medewerkers van de zinkfabriek was er niet alleen aandacht voor het werk, maar ook voor hun comfort – en dat was voor die tijd bijzonder. Water en elektriciteit kwamen rechtstreeks vanuit de fabriek. Er was stromend water en elektriciteit om een paar lampen te laten branden. Destijds ging het om gelijkstroom; tegenwoordig gebruiken we wisselstroom.
Toen in 1893 en 1894 de zogenoemde Carré-Mulhousien woningen werden gebouwd, werd ook gedacht aan het levensonderhoud van de bewoners. Iedere woning kreeg een grote tuin van maar liefst 50 bij 25 meter. Hier konden gezinnen zelf voedsel verbouwen en dieren houden, zoals kippen, konijnen en varkens. In beperkte mate werd zelfs materiaal beschikbaar gesteld voor het bouwen van bijvoorbeeld een kippenhok.
Achter de cantine – het huidige Hotel St. Joseph – verrees in 1917 de eerste boerderij. In de volksmond stond deze bekend als “de stal”. De boerderij diende voor de zelfvoorziening van de vrijgezellen en de zusters die in de cantine woonden. Aan de voorzijde bevonden zich de varkensstallen.
Na de oorlog veranderde de functie van het gebouw. In 1948 werd de voorzijde verbouwd tot vier woningen. Het achterste deel, waar de gierkelders nog altijd aanwezig zijn, deed nog lange tijd dienst als onderkomen voor diverse verenigingen. Tegenwoordig wordt het door een particulier gebruikt als opslagruimte.
Al in 1896 werden bij de cantine boomgaarden aangelegd, evenals een ommuurde tuin voor de zusters. Er kwamen een publieke tuin, een fruittuin en een directietuin. De beheerder en tuinman woonden bij de boerderij.
Een jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, in 1918, startte de bouw van een tweede boerderij: het huidige “Boszicht”. Ook deze werd door de fabriek gerealiseerd voor het levensonderhoud van het personeel, en in het bijzonder voor de bewoners van de cantine. De naam verwijst naar het uitzicht op het zogenoemde “berenveld” (bessenveld), waar rode en zwarte bessen, frambozen en kersen werden geteeld. De opbrengst vond onder meer zijn weg naar de Hero-fabrieken. Daarnaast werden er aardappelkelders gebouwd. Helaas zijn hierover geen gegevens meer bewaard gebleven. Ook deze tweede boerderij werd in 1948 verbouwd, ditmaal tot acht woningen.
Rondleiding door historisch Budel-Dorplein
Veel van deze bijzondere verhalen worden verteld door de cicerones: deskundige gidsen die rondleidingen verzorgen in Budel-Dorplein. Wilt u dit historische dorp zelf ontdekken?
Op zondag 29 maart 2026 om 14.00 uur vertrekken de gidsen vanaf gemeenschapscentrum De Schakel aan de Sint Barbaraweg 1 in Budel-Dorplein. De rondleiding duurt ongeveer twee tot tweeënhalf uur. Deelname kost € 2,- per persoon; kinderen tot 12 jaar mogen gratis mee. Aanmelden vooraf is niet nodig. De route is goed begaanbaar en geschikt voor rolstoel- en rollatorgebruikers.
Wilt u met familie, buurt of vereniging een aparte rondleiding? Maak dan een afspraak met coördinator Wim Cremers via telefoon +31 6 2296 1675 of e-mail ciceronesdorplein@gmail.com.
Foto: © Jack Roosen
Written by admin
Leave a comment